Απάρνηση
Πλοκή και ήρωες
Τέσσερις Έλληνες και τέσσερις Νορβηγοί διασταυρώνονται με απρόσμενα εχθρικές διαθέσεις στο νησί της Δήλου. Ένας από τους πρώτους ακολουθεί μια Aμερικανίδα φωτογράφο μόδας (και παγετώνων) στη Νέα Υόρκη όπου, εκ παραλλήλου με τον θυελλώδη έρωτα, βιώνει μια ανυπόφορη μοναξιά. Φωτογραφίες της φωτογράφου «διαβάζουν» σε περιοδικό με το ίδιο τρομερό ενδιαφέρον ένας μανάβης λαϊκής αγοράς αλλά κι ένας συνταξιούχος δάσκαλος, χειμερινός κολυμβητής. Όλοι οι παραπάνω, συν κάποιοι Αιγύπτιοι ναυπηγοί, ένας διανοούμενος αρχιτέκτονας, μια Τούρκισσα πολιτική πρόσφυγας, ένας μετανάστης από το Σουδάν, μια προσφάτως δραπέτης σεξεργάτρια, μοιράζονται τη ζωή τους σ' ένα ιδιόρρυθμο κοινόβιο.
Γύρω τους ο κόσμος καίγεται, γκρεμίζεται, διαψεύδεται, ανδραποδίζεται. Ωστόσο η καθημερινότητα συνεχίζει ανελέητη την κανονικότητά της με μικρο-βάσανα, μικρο-έρωτες, μικρο-διεκδικήσεις.
Η Απάρνηση συγκροτεί την αρχαιολογία του φευγαλέου παρόντος. Με την έννοια ότι oι εδώ κατακερματισμένες ιστορίες όλων των παραπάνω ηρώων προσομοιάζουν σπαράγματα ζωφόρων και αγγείων ή μισοσβησμένα αρχεία αγνώστων λαών – ίχνη μιας Ατλαντίδας που τη νιώθουμε πολύ οικεία, αν και το μόνο που γνωρίζουμε γι' αυτήν είναι η μυθολογία που την περιβάλλει.
Γύρω τους ο κόσμος καίγεται, γκρεμίζεται, διαψεύδεται, ανδραποδίζεται. Ωστόσο η καθημερινότητα συνεχίζει ανελέητη την κανονικότητά της με μικρο-βάσανα, μικρο-έρωτες, μικρο-διεκδικήσεις.
Η Απάρνηση συγκροτεί την αρχαιολογία του φευγαλέου παρόντος. Με την έννοια ότι oι εδώ κατακερματισμένες ιστορίες όλων των παραπάνω ηρώων προσομοιάζουν σπαράγματα ζωφόρων και αγγείων ή μισοσβησμένα αρχεία αγνώστων λαών – ίχνη μιας Ατλαντίδας που τη νιώθουμε πολύ οικεία, αν και το μόνο που γνωρίζουμε γι' αυτήν είναι η μυθολογία που την περιβάλλει.
|
|
…Σε κάποια χρόνια θα μιλάμε για τότε που ο Άρης Μαραγκόπουλος έγραφε την «Τριλογία των Κολυμπητών», θα αναρωτιόμαστε γιατί δεν ασχολούμαστε περισσότερο μ’ αυτά τα βιβλία. Πολιτικά, προσωπικά, κουλτουριάρικα, «δύσκολα», συναρπαστικά. Άθως Δημουλάς, εφημ. Καθημερινή, 16.04.2025.
|
Ερωτήματα που θέτει η Απάρνηση
To «Λαχανόποδο» των Claude και François-Xavier Lalanne που πουλήθηκε σε δημοπρασία Sotheby's στο τερατώδες ποσό που διαβάζει εδώ ο αναγνώστης.
Το βιβλίο, όπως αναφέρθηκε παραπάνω, εξιστορεί τον βίο καμιά εικοσαριά ηρώων του σήμερα, της εποχής μας, των χρόνων της κρίσης. Ο αναγνώστης της Απάρνησης παρακολουθεί τη ζωή αυτών των χαρακτήρων μέσα από αποσπασματικά στιγμιότυπα του βίου τα οποία συνδέονται με μικρά ή μεγάλα συμβάντα που δεν αφορούν μόνον αυτούς αλλά όλο το παγκόσμιο χωριό που είναι η διαδικτυακή ανθρωπότητα σήμερα.
Στην Απάρνηση (κομβική έννοια που, παρεμπιπτόντως, απαντάται υπό διαφορετικές αποχρώσεις σε πάνω από εκατό περιπτώσεις στο βιβλίο) ουσιαστικά επιχειρείται μια ανάγνωση της μεταιχμιακής εποχής μας μέσα από μια μάλλον λοξή ματιά: τα αποσπασματικά στιγμιότυπα αισθημάτων, καημών, ιστοριών, διεκδικήσεων και απογοητεύσεων των ηρώων αντιμετωπίζονται από τον συγγραφέα περίπου ως αρχαιολογικά ευρήματα. Ωσάν δηλαδή το παρόν μας να είναι προ πολλού ανιστόρητο παρελθόν έτσι ώστε να απαιτείται η συνδρομή της αρχαιολογικής σκαπάνης για να το κατανοήσουμε.
Η Ιστορία του μέλλοντος (υποτίθεται ότι) θα καταγράψει το παρόν μας. Θα το καταγράψει; Πώς θα το καταγράψει; Θα μιλήσει για τον νεαρό Ρώσο που λιποτακτεί ώστε να αποφύγει να γίνει σφάγιο του πολέμου αφήνοντας πίσω μια αγαπημένη που δεν ξέρει αν θα ξαναδεί; Θα μιλήσει για τη μητέρα που έχασε την κόρη της επειδή ένας φονταμενταλιστής άρχισε να πυροβολεί τυφλά σε μια αγορά της δυτικής Ευρώπης; Θα μιλήσει για το νεαρό αγόρι στη Γάζα που διαθέτει το χάρισμα της μουσικής (παίζει βιολί από πέντε ετών) αλλά που στα οκτώ του χρόνια μια οβίδα του έκοψε τα δυο του χέρια; Θα χωθεί βαθιά στα σπίτια που κάποτε ζούσαν 57 άνθρωποι, θα καταφέρει να καταγράψει μακριά από τα καρβουνιασμένα σώματα των θυμάτων και τις καρβουνιασμένες ψυχές των δικών τους το τραύμα, το ανεπούλωτο τραύμα που στο εξής καθορίζει τη ζωή όλων μας; Κι ακόμα, κάτι που ορισμένοι ίσως θεωρήσουν δευτερεύον, η Ιστορία θα καταγράψει ως ιστορικό συμβάν τον θάνατο του τελευταίου λευκού ρινόκερου στην Κένυα;
Σε παρόμοια ερωτήματα επιχειρεί να απαντήσει η Απάρνηση –κάποτε ειρωνικά, κάποτε συμπονετικά (με τρυφερότητα και χιούμορ)– ερωτήματα, δηλαδή, που αφορούν οπωσδήποτε το κοινό αίσθημα, τις κοινές ανάγκες του ανιστόρητου σήμερα.
Σε μια εποχή που η Ιστορία μας ξεφεύγει, καθώς τρέχει πιο γρήγορα από εμάς, το βιβλίο προσπαθεί, με τον αποσπασματικό τρόπο του «καρέ φιξ», να σταματήσει για λίγο τη βεβιασμένη, την ειδησεογραφική ροή των πραγμάτων, επιτρέποντας στον αναγνώστη να αναστοχαστεί το παλιό και το νέο, τη βία και τον πόλεμο, το μακριά και το κοντά, την εξουσία και αυτό που μπορεί να την υποσκάψει, την αλαζονεία και την ταπεινότητα – ιδού λοιπόν και μερικά επιμέρους θέματα στην Απάρνηση που ο συγγραφέας προσδοκά ότι θα προσελκύσουν το ενδιαφέρον του επαρκούς αναγνώστη.
Στο εδώ τρίλεπτο podcast ακούτε τον ίδιο τον συγγραφέα να εξηγεί το μυθιστόρημά του.
|
Διαφημιστική καταχώριση στα media
|
|
|
Διαφημίσεις της Λουί Βιϊτόν και της Βασερόν Κονσταντέν στο ένθετο περιοδικό των Financial Times HTSI (Ηow To Spend It), περιοδικό που απευθύνεται σε ορισμένο είδος ανθρωπότυπου. Διαφημίσεις που ενέπνευσαν νευραλγικές σελίδες στο βιβλίο καθώς και έναν χαρακτήρα!
Ο επαρκής αναγνώστης θα καταλάβει τι εννοούμε.
Ο επαρκής αναγνώστης θα καταλάβει τι εννοούμε.
Η σχεδία της Μέδουσας
ένα κείμενο στην Απάρνηση που συνδέει τον γνωστό πίνακα του Τεοντόρ Ζερικό με το έγκλημα της Πύλου
(κείμενο-κλειδί για τη βαθύτερη κατανόηση όλου του μυθιστορήματος)
ένα κείμενο στην Απάρνηση που συνδέει τον γνωστό πίνακα του Τεοντόρ Ζερικό με το έγκλημα της Πύλου
(κείμενο-κλειδί για τη βαθύτερη κατανόηση όλου του μυθιστορήματος)
Théodore Géricault, «Le Radeau de la Méduse» (1818-1819).
– Φαινομενικά όλη αυτή η τραγωδία στην Πύλο δεν μοιάζει να έχει καμία σχέση… όμως, δεν ξέρω γιατί, είπε ο δάσκαλος, εμένα μου φέρνει στο μυαλό την αγριότητα που ακολούθησε μετά το ναυάγιο της γαλλικής φρεγάτας Méduse στα ανοιχτά της Μαυριτανίας τον καλοκαίρι του 1816, αγριότητα που συγκράτησε στην αιώνια μνήμη ο περίφημος πίνακας του Ζερικό Η σχεδία της Μέδουσας. Παιδιά, να ο πίνακας που λέω. Δείτε τον. Ναι, στο Λούβρο. Ορίστε, σ' αυτό το σάιτ γράφει όλη τη σχετική ιστορία με το ναυάγιο. Διαβάστε τη. Αξίζει.
Η Σχεδία αποτελεί επίσης καλό παράδειγμα γι' αυτό που κουβεντιάζαμε την άλλη φορά, ότι η τέχνη ποτέ δεν απαρνιέται την εποχή της. Γεγονός που ισχύει όχι μόνο επειδή εξ ορισμού κάτι τέτοιο είναι αδύνατο (ό,τι κι αν κάνεις, ό,τι κι αν γράφεις, ό,τι κι αν ζωγραφίζεις παραμένεις τέκνο της εποχής σου), αλλά κι επειδή παρατηρούμε ότι σε κάθε εποχή, στα πιο σπουδαία έργα της, όπως φερ' ειπείν στη Σχεδία, σμιλεύεται η ιστορική μνήμη για τις επερχόμενες γενεές, η λεγόμενη δημόσια Ιστορία…
– Πωπω! Τι φρίκη πρέπει να έζησαν αυτοί οι ναυαγοί! τον διακόπτει η Ιουλία καθώς σκρολάρει λαίμαργα στο κινητό της την αληθινή ιστορία που ενέπνευσε τον πίνακα.
– Ακριβώς αυτό, μπράβο Ιουλία! Ναι, αυτή η ομοιότητα, της υδάτινης φρίκης, μου θύμισε τη Μέδουσα! κάνει ο δάσκαλος (με το θριαμβευτικό ύφος δασκάλου που επαινεί τον επιμελέστερο μαθητή του). Η απάνθρωπη φρίκη να βυθίζεσαι διωγμένος Αιγύπτιος, Σύριος, Πακιστανός, Αφγανός, Παλαιστίνιος, δέσμιος σ' έναν υγρό, κρύο τάφο, ανέστιος, άπελπις, έντρομος. Επειδή οι συνάνθρωποι απλά σε αποστρέφονται ως αδιάφορο, σιχαμερό απόβλητο, δεν σε υπολογίζουν, δεν σε προσμετρούν, δεν σε απογράφουν στον ζώντα πληθυσμό του πλανήτη, δεν σε χρειάζονται, δεν σε ακούνε, δεν σε βλέπουν, δεν σε ξέρουν, δεν σε θέλουν!
Η Σχεδία αποτελεί επίσης καλό παράδειγμα γι' αυτό που κουβεντιάζαμε την άλλη φορά, ότι η τέχνη ποτέ δεν απαρνιέται την εποχή της. Γεγονός που ισχύει όχι μόνο επειδή εξ ορισμού κάτι τέτοιο είναι αδύνατο (ό,τι κι αν κάνεις, ό,τι κι αν γράφεις, ό,τι κι αν ζωγραφίζεις παραμένεις τέκνο της εποχής σου), αλλά κι επειδή παρατηρούμε ότι σε κάθε εποχή, στα πιο σπουδαία έργα της, όπως φερ' ειπείν στη Σχεδία, σμιλεύεται η ιστορική μνήμη για τις επερχόμενες γενεές, η λεγόμενη δημόσια Ιστορία…
– Πωπω! Τι φρίκη πρέπει να έζησαν αυτοί οι ναυαγοί! τον διακόπτει η Ιουλία καθώς σκρολάρει λαίμαργα στο κινητό της την αληθινή ιστορία που ενέπνευσε τον πίνακα.
– Ακριβώς αυτό, μπράβο Ιουλία! Ναι, αυτή η ομοιότητα, της υδάτινης φρίκης, μου θύμισε τη Μέδουσα! κάνει ο δάσκαλος (με το θριαμβευτικό ύφος δασκάλου που επαινεί τον επιμελέστερο μαθητή του). Η απάνθρωπη φρίκη να βυθίζεσαι διωγμένος Αιγύπτιος, Σύριος, Πακιστανός, Αφγανός, Παλαιστίνιος, δέσμιος σ' έναν υγρό, κρύο τάφο, ανέστιος, άπελπις, έντρομος. Επειδή οι συνάνθρωποι απλά σε αποστρέφονται ως αδιάφορο, σιχαμερό απόβλητο, δεν σε υπολογίζουν, δεν σε προσμετρούν, δεν σε απογράφουν στον ζώντα πληθυσμό του πλανήτη, δεν σε χρειάζονται, δεν σε ακούνε, δεν σε βλέπουν, δεν σε ξέρουν, δεν σε θέλουν!
Ενότητες και κεφάλαια του τόμου
Απάρνηση
Σημείωμα για τον επίμονο αναγνώστη της Τριλογίας των Κολυμπητών
Απάρνηση
Σημείωμα για τον επίμονο αναγνώστη της Τριλογίας των Κολυμπητών