© AΡΗΣ ΜΑΡΑΓΚΟΠΟΥΛΟΣ: Biographia literaria
Επικοινωνία
  • HOME
    • DAYS & NIGHTS 2014-20ΧΧ
    • A. M. 's blog
    • BIBLIOGRAPHY
    • PERSONAL PHOTOS
    • Α. Μ. THE ARCHIVE
  • WHO IS A. M.
    • BIOGRAPHY, WORKS
    • INTERVIEWS
    • ELECTIVE AFFINITIES
    • TRUTH (?)
    • DE PROFUNDIS
  • THE ARTS
    • UT PICTURA POESIS
    • VISUAL ARTS
    • PHOTOGRAPHY
    • PHOTO ALBUMS
    • GRAPHIC NOVEL >
      • THE CRITICS
    • MULTIMEDIA
  • FICTION FACTORY
    • A. FIRST YEARS IN WRITING
    • B. THE 80's TRILOGY
    • C. THE SANIDOPOULOS SAGA >
      • LECTIO CRITICA I
    • D. THE COMRADESHIP TRILOGY >
      • OBSESSION WITH SPRING >
        • Obsession with Spring: the critics
      • THE SLAP-TREE novel >
        • The slap-tree: the critics
      • PAUL & LAURA novel >
        • Paul & Laura: the critics
    • E. THE SWIMMERS / ΟΙ ΚΟΛΥΜΠΗΤΕΣ >
      • I. FLLSST, FLLSST, FLLLSSST >
        • Fllsst, fllsst, flllssst: the Critics
      • II. OH! WHAT A WONDERFUL OUTING! >
        • Oh! What a Wonderful Outing: the critics
      • III. RENUNCIATION / ΑΠΑΡΝΗΣΗ >
        • Renunciation: The Critics
    • F. NOVELLA etc >
      • MONSTROUS Mr. BEN
      • TRUE LOVE
      • FACTS OF OUR LIVES
  • CRITICISM + J. JOYCE
    • ART CRITICISM
    • BOOKS ON JOYCE >
      • A ULYSSES READER
      • GIACOMO JOYCE
      • DEAR DIRTY DUBLIN
    • SEEING THROUGH ART
    • LITERATURE / CULTURE
  • PAGES
    • INTRODUCTION
    • THE '80'S TRILOGY
    • THE SANIDOPOULOS SAGA
    • THE SLAP-TREE
    • PAUL & LAURA
    • NOVELLAE
    • TRANSLATIO
  • SEMINARIUM
    • READ + WRITE INFO
    • SEMINAR MATERIALS
    • BASIC SEMINAR MATERIAL
    • POST - SEMINAR
Ο ΤΕΡΑΤΩΔΗΣ κ. ΜΠΕΝ
ΚΡΙΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΝΩΣΕΙΣ ΤΟΥ ΤΟΜΟΥ

Picture
Picture
Πρώτη, συνοπτική, πλην ευθύβολη ανάγνωση του Μπεν από έναν συγγραφέα, τον Ηλία Μπιστολά, μόλις λίγες μέρες μετά την έκδοση του Τερατώδους κ. Μπεν (Facebook, 08.10.2026):
«…Δανειζόμενος (ο Ά.Μ.) τεχνικές από το graphic novel και φωτογραφικό υλικό από το αρχείο του, στήνει μια νουβέλα πειραματική, εφευρετική, συγκινητική. Μια εκδίπλωση των παθών μιας εποχής που δημιούργησε τέρατα, αλλοιώνοντας την εικόνα του Άλλου στα μάτια μας».



Λίγες μέρες αργότερα, στις 13.10.2026, η κριτικός Μαρία Μοίρα διαβάζει τον Μπεν μέσα από τις σελίδες της Βοοk Press:
«Καλώς ήλθατε σε μια εξιστόρηση επιστημονικής φαντασίας που αναφέρεται στο παρελθόν, αλλά έχει εξοργιστικές αναλογίες και εφιαλτικές ομοιότητες με τις άδηλες αγωνίες του παρόντος: την κλιματική κρίση και την ανεξέλεγκτη εισβολή της τεχνολογίας στην ζωή μας, τους πολέμους και τους κυνικούς, αστοιχείωτους, πολεμοκάπηλους, αδιάντροπους ηγέτες με τα σκοτεινά ιδιοτελή σχέδια.» 
Παραθέτουμε ολόκληρη την κριτική της κ. Μοίρα* εδώ καθώς είναι διαφωτιστική
​ως προς το πώς και το τι αυτής της γραφιστικής, υβριδικής νουβέλας.
Το νέο διαφορετικό, πλην όμως γοητευτικό και συναρπαστικό, λογοτεχνικό εγχείρημα του  Άρη Μαραγκόπουλου είναι ένα γκράφικ νόβελ. Μια «χειροποίητη» κοινωνικοπολιτική νουβέλα επιστημονικής φαντασίας, η οποία αντιμετωπίζει ισότιμα τον λόγο και την εικόνα, την αφήγηση και τις εικαστικές παραθέσεις, αποτελούμενες από πρωτότυπα σχέδια, ευφάνταστα κολλάζ και επεξεργασμένες επιζωγραφισμένες φωτογραφίες που υπογράφονται στο σύνολό τους από τον συγγραφέα, ως αμάλγαμα. Ως μια μίξη αδιαχώριστων γλωσσικών και εικονιστικών στοιχείων, που αλληλοπεριχωρούνται και αλληλοσυμπληρώνονται, χωρίς να χάνουν την αυτοτέλεια, τη δυναμική και την ιδιαιτερότητά τους. Μαζί με τις λειτουργικές κατατοπιστικές ενθέσεις ενός ιδιαίτερα καίριου πραγματολογικού αρχειακού υλικού, που συμπορεύεται με την πλοκή παρέχοντας στον αναγνώστη χρήσιμες πληροφορίες και ενδιαφέροντα πολιτιστικά και ιστορικά τεκμήρια.

Ποιος είναι ο Μπεν-Βενιαμίν;
Ποιος είναι όμως αυτός ο αινιγματικός ήρωας, ο Μπεν-Βενιαμίν με την πτυχωτή φουτουριστική μορφή από αιχμηρά πυραμοειδή πολύεδρα, που αλλάζουν συνεχώς χρώματα ανάλογα με τις διαθέσεις του και τα δύο αστεία κεφάλια που ίπτανται ως δορυφόροι γύρω από τον κορμό του και συνεργάζονται, αντιπαρατίθενται ή συγκρούονται λυσσαλέα στη σκέψη, στις προθέσεις και στις αποφάσεις; Το εξωπραγματικό τερατώδες πλάσμα, θύμα των αμφιλεγόμενων επιστημονικών ερευνητικών προγραμμάτων, που παραγγέλλονταν και χρηματοδοτούνταν από την Αμερική (την οποία μέχρι να αρχίσει η περιπέτειά του θεωρούσε γη της επαγγελίας), που επισκέπτεται τον συγγραφέα εν μέσω χούντας, βίας, ζόφου και ανελευθερίας. Ο δυσθεώρητος έκπτωτος άγγελος-φυγάς που εισχωρεί στη ζωή του για να φέρει ένα ζωογόνο αναρχικό αεράκι ελευθερίας, ανατροπής και αμφισβήτησης και για να θυμίσει στον αναγνώστη ξεχασμένους εφιάλτες από την επταετή δικτατορία, την υποτελή σχέση της χώρας μας με τις ΗΠΑ και τις κυνικές και ειδεχθείς πρακτικές του παγκόσμιου καπιταλισμού. Ο οργισμένος ταπεινωμένος Έλληνας που έχασε την ανθρώπινη φύση του για να μεταλλαχθεί σε μια αλλόκοτη οντότητα, ένα υβριδικό τοτέμ με πλαστικοποιημένο σώμα από πολυαιθυλένιο, αλλά με ανθρώπινη ψυχή και ευγενή συναισθήματα, ο οποίος, αφού κατάφερε να δραπετεύσει από τους βασανιστές του και να γυρίσει πίσω, αποφασίζει να συνεγείρει τους συμπατριώτες του και να τιμωρήσει τους στρατοκράτες και τους πρόθυμους συνεργάτες της χούντας.

Ο συγγραφέας, με αναδρομές, αφηγείται και εξεικονίζει την ιστορία του ορφανού καλόψυχου αγοριού, που χάνοντας από μικρό τους γονείς του (γιατί κι ο Βενιαμίν είχε κάποτε μια οικογένεια σαν όλους τους άλλους) και ζώντας με μια άτεκνη θεία του, δεν ήξερε από που να κρατηθεί και τι να ονειρευτεί. Έτσι, όταν έγινε ένας κάπως ασταθής νέος, ένας ντροπαλός και λίγο αφελής φοιτητής, που αγαπούσε τα χορταράκια και τις καρδερίνες και σύχναζε στην αμερικάνικη δανειστική βιβλιοθήκη στην οδό Σταδίου, μην έχοντας τίποτα σημαντικό να χάσει και τίποτα αγαπημένο και πολύτιμο να αφήσει πίσω του, θα στρατολογηθεί ως ιδιαίτερα κατάλληλη περίπτωση από την αμερικάνικη υπηρεσία πληροφοριών που αναζητούσε στις παρακατιανές χώρες της Αφρικής, της Λατινικής Αμερικής και του ευρωπαϊκού νότου, όπως η Ελλάδα, εύκολα εύπιστα θύματα με ιδιαίτερα χαρακτηριστικά και ψυχισμό. Και όλα αυτά διαδραματίζονταν τη μακρινή, δύστηνη και αλλοπρόσαλλη δεκαετία του εξήντα, όπου η νέα γενιά προσπαθούσε να διαχειριστεί το μετεμφυλιακό τραύμα του διχασμού και να αυτοπροσδιοριστεί επινοώντας ένα διαφορετικό ανήκειν.

Ο υπερστρατιώτης, ένας σουρεαλιστικός αρλεκίνος
Παραπλανημένος από την προσδοκία μιας «εφόρου ζωής αποζημίωσης», την πειστική ρητορεία για τους στόχους και τα αποτελέσματα των θαυμαστών επεμβάσεων που θα συντελούνταν επάνω του και εντός του και θαμπωμένος από την επιστημονική ανωτερότητα, το κύρος και την δύναμη των ΗΠΑ, σχεδόν οικειοθελώς θα προσχωρήσει στα πειράματα της CIA την εποχή του ψυχρού πολέμου και της αντικομουνιστικής υστερίας, για τη δημιουργία βιονικών πολεμιστών, υπερστρατιωτών με ανύπαρκτη συνείδηση και υπερφυσική δύναμη. Θα φθάσει πακέτο στα μυστικά εργαστήρια της Νεμπράσκα κι εκεί θα ξεκινήσει ο γολγοθάς μεταστοιχείωσής του.
Καταναλώνοντας απίστευτες ποσότητες χημικών ουσιών, ναρκωτικών (είναι γνωστά τα πειράματα για την επίδραση του LSD) και μικροπλαστικών, θα αρχίσει να αλλάζει. Οι παρεμβάσεις στο νευρικό του σύστημα θα τον οδηγήσουν σε διαδοχικές μεταμορφώσεις εαυτού. Πρώτα θα μοιάσει με ένα υβριδικό κακέκτυπο του λευκοκέφαλου αετού, εμβλήματος των ΗΠΑ, και κατόπιν, αιφνιδιάζοντας ακόμη και τους εμπνευστές του προγράμματος, θα μεταμορφωθεί στην αποδομημένη παιγνιώδη πολύχρωμη κυβιστική μορφή, που μας παραθέτει ο συγγραφέας. Ένας σουρεαλιστικός πικασικός αρλεκίνος με μεταλλική χροιά φωνής και μυρωδιά latex, στο πρότυπο της αρχιμήδειας επινόησης «Οστομάχιον», που αποτελούσε το αρχαιότερο παζλ, μαθηματικό πρόβλημα και παιχνίδι. Μιας ευφάνταστης γεωμετρίας που με ιδιοφυείς χαράξεις μπορούσε να αναδιπλωθεί κομψά και να γίνει μια επιφάνεια χωρίς όγκο. Ίσως σε αντιπαράθεση με τους δύσμορφους γίγαντες από ακατέργαστες οργανικές μάζες του Χόλυγουντ, όπως ο Hulk, ο φανταστικός χαρακτήρας της Marvel Comics με την τεράστια δύναμη και τις υπερφυσικές ιδιότητες.
Όμως, η περίπτωση Μπεν-1948 θα αποδειχθεί ανθεκτική στα διεστραμμένα πειράματα αλλοίωσης προσωπικότητας και μη δεκτική στην πολιτική χειραγώγηση. Θα αποδράσει με ένα απονενοημένη σάλτο μορτάλε στο κενό και θα επιβιώσει, θα τιμωρήσει τον επιφορτισμένο για την μεταμόρφωσή του Αμερικανό βιοχημικό επιστήμονα πνίγοντάς τον και θα επιστρέψει πίσω στην Ελλάδα.

Το τέλος του κυρίου Μπεν
Ο Μπεν-Βενιαμίν δεν είχε επιλέξει τυχαία ποια πόρτα θα χτυπήσει, γιατί ο συγγραφέας μετά το πρώτο σοκ θα τον καλοδεχτεί στη ζωή του προσφέροντάς του αποδοχή, στέγη και φιλία. Στην πορεία θα ενταχθεί στην παρέα και μια γυναίκα, φίλη του Βενιαμίν από τα παλιά, για να συγκατοικήσουν όλοι μαζί συμβιώνοντας με την αρμονία και την ελευθεριότητα που επέβαλαν τα πρότυπα της εποχής. Μόνο που η Ευδοκία θα ερωτευτεί παράφορα τον μεταλλαγμένο Μπεν με τα βαθιά ανθρώπινα συναισθήματα, την ευγένεια και τον ανεξήγητο συμπαντικό ερωτισμό, που την οδηγούσε σε οργασμικούς παραδείσους, ώστε όταν εκείνος φύγει από τη ζωή νικημένος από την «συγκρουσιακή βιολογική συνθήκη πολυαιθυλένιου και ζωικού οργανισμού», θα τον ακολουθήσει. Γιατί ο τερατώδης Μπεν ήταν τρυφερός και καλοκάγαθος σαν το παιδί που υπήρξε κάποτε, εκτός από τις στιγμές που από τους δίδυμους εγκεφάλους του επικρατούσε εκείνος που επέλεγε τον θυμό και την ανεξέλεγκτη βία, όπως ήταν προγραμματισμένος. Επίσης, αφομοιωνόταν στο περιβάλλον σαν χαμαιλέοντας και μπορούσε να γίνεται ορατός μόνο όταν το ήθελε. Μάλιστα, έτσι ξεπάστρευε, «έκανε επιστροφές» κατά τον συγγραφέα, τους ξεδιάντροπους χαμερπείς βασανιστές και συνοδοιπόρους της χούντας που είχαν κάποια ηλικία. Απλά φανερωνόταν ως υπερφυσικός αμείλικτος τιμωρός μπροστά τους και εκείνοι πέθαιναν από φόβο.

Στον επίλογο, ο συγγραφέας αισθάνεται την ανάγκη να λύσει τις απορίες του ανήσυχου αναγνώστη γι’ αυτόν τον αλλόκοτο συμπατριώτη μας που μεταλλάχθηκε χωρίς να υποταγεί και να συμμορφωθεί στις υπέρτερες δυνάμεις του αμερικάνικου κράτους. Μια αλληγορία για την ψυχροπολεμική, μετεμφυλιακή, αλλοπρόσαλλη βαρβαρότητα της τότε εποχής, που δημιουργούσε ακραίες καταστάσεις και για τις τερατογενέσεις μιας επιστήμης στην υπηρεσία των απάνθρωπων σχεδιασμών των κυβερνήσεων. Μια σχιζοειδής ύπαρξη, μια διπολική προσωπικότητα, ένα συγκρουσιακό, ακατονόμαστο πλάσμα, αντιφατικό, αθώο, ανυπεράσπιστο, τρομακτικό, αγγελικό, καταθλιπτικό, τρυφερό, οργισμένο. Απότοκο των χαλεπών καιρών και γι’ αυτό αξιομνημόνευτο. Μια τριγωνική, τρυφερή ερωτική ιστορία που υποκλίνεται στη διαφορετικότητα, στην αλληλεγγύη και στην ενσυναίσθηση. Μια κοινωνικοπολιτική αφήγηση για τον τερατώδη κ. Μπεν-Βενιαμίν, που αγάπησε και ενέπνευσε τους φίλους του, αγαπήθηκε πολύ από αυτούς και τέλειωσε τη μεταλλαγμένη, σύντομη, πλαστική ζωή του ενταφιασμένος στην παραλία του Σχοινιά, αφήνοντάς τους μια σημαντική παρακαταθήκη.
Καλώς ήλθατε σε μια εξιστόρηση επιστημονικής φαντασίας που αναφέρεται στο παρελθόν, αλλά έχει εξοργιστικές αναλογίες και εφιαλτικές ομοιότητες με τις άδηλες αγωνίες του παρόντος: την κλιματική κρίση και την ανεξέλεγκτη εισβολή της τεχνολογίας στην ζωή μας, τους πολέμους και τους κυνικούς, αστοιχείωτους, πολεμοκάπηλους, αδιάντροπους ηγέτες με τα σκοτεινά ιδιοτελή σχέδια. Και ίσως αυτός είναι ο βαθύτερος στόχος της λογοτεχνίας, ακόμα και ενός γκράφικ νόβελ βιβλίου: η αποκάλυψη και η ηθική αφύπνιση.
*Η ΜΑΡΙΑ ΜΟΙΡΑ είναι αρχιτέκτονας και καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής.

14.10.2026
Ένα πανικόβλητο τέρας στο λογοτεχνικό κόμικ του Άρη Μαραγκόπουλου
Βαγγέλης Χατζηβασιλείου στο ΑΠΕ-ΜΠΕ​
Ο Άρης Μαραγκόπουλος, συγγραφέας με πάγιο πολιτικό προσανατολισμό, που δεν επηρεάζει ποτέ με δογματικό τρόπο την τέχνη του, πολύστροφος και πολυμήχανος, θρεμμένος στο πνεύμα της μοντερνιστικής παράδοσης και πάντοτε ανοιχτός σε καινούργιες κατευθύνσεις, δεν θα μπορούσε να απουσιάζει από τα λογοτεχνικά κόμικς με τα οποία καταπιάνονται όλο και συχνότερα τα τελευταία χρόνια πεζογράφοι με τα πιο διαφορετικά χαρακτηριστικά.
Ο «Τερατώδης κ. Μπεν» (εκδόσεις Τόπος) είναι η σκληρή και πικρή ιστορία ενός αδιανόητου τέρατος, από εκείνα που απασχολούν στις ημέρες μας μυθιστοριογράφους, σκηνοθέτες και παραγωγούς ταινιών και τηλεοπτικών σειρών. Ήδη από την εποχή της Μαίρης Σέλεϊ και του Φρανκενστάιν, το τέρας εμφανίζεται ως θύμα των αναζητήσεων της προηγμένης τεχνολογίας, η οποία καταφέρνει να μεταμορφώσει τους ανθρώπους σε αδηφάγες οντότητες καταστροφής των πάντων στον περίγυρό τους. Και ήδη από τον Φρανκενστάιν και από τις πολλαπλές εκδοχές του μυθιστορήματος της Σέλεϊ που ακολούθησαν στη λογοτεχνία και στον κινηματογράφο, το τέρας διεκδικεί επί ματαίω μια δικαίωση για την καταβαράθρωσή του σε απειλητικούς και μαύρους τόπους και για τον παράλογο και εντέλει αθέλητο εκτροχιασμό του - κατεύθυνση προς την οποία θα στραφεί, με λόγο και εικόνες υψηλής πολιτικής (ποτέ καταγγελτικής) φόρτισης, και ο Μαραγκόπουλος.
Picture
Η αφήγηση μας μεταφέρει στη δεκαετία του 1970 και στη δικτατορία των συνταγματαρχών. Τότε ο Μπεν θα μπλεχτεί με τις αμερικανικές υπηρεσίες, οι οποίες θα τον μεταμορφώσουν, μέσα από μια σειρά πειραματικών επεμβάσεων, σε κάτι σαν αετό ή, χειρότερα, σε ένα περίεργο είδος ελάσματος που παρακολουθεί αόρατο τους στόχους των εντολέων του και είναι έτοιμο να τους αφανίσει ανά πάσα στιγμή. Και τους αφανίζει: χωρίς δισταγμούς, δίχως καρδιά και δίχως ψυχή, χωρίς έλεος.
Σε καιρούς σφοδρών συγκρούσεων για το μέλλον της ρομποτικής και με την τεχνητή νοημοσύνη ήδη παρούσα στον καθημερινό μας βίο, ο Μαραγκόπουλος γράφει και σχεδιάζει μια εικονογραφημένη νουβέλα, βασισμένη σε λιτά σκιαγραφήματα και σε επεξεργασμένες ασπρόμαυρες ή έγχρωμες φωτογραφίες, μπαίνοντας και ο ίδιος τόσο στη μυθοπλασία όσο και στα καρέ του Τερατώδους κ. Μπεν. Το ζήτημα, όμως, δεν είναι τόσο η μοχθηρή πολιτική βούληση των μυστικών υπηρεσιών ούτε τα εξαμβλώματα που μπορεί να παραγάγει η υπερτεχνολογία - ή τουλάχιστον δεν είναι μόνο αυτό.
Όπως το λέγαμε προεισαγωγικά, ο Μαραγκόπουλος δεν αφήνει ποτέ το πολιτικό περιεχόμενο της γραφής του να παρενοχλεί τη λογοτεχνική της λειτουργία. Έτσι, το βάρος της νουβέλας εστιάζεται στη σωματική και στη διανοητική κακοποίηση του ήρωα, στην ισοπέδωση του νου και των αισθημάτων του και στην παραχάραξη της συνείδησης και της υπόστασής του, που θα τον αποσπάσει εν κατακλείδι από τα χέρια του καλύτερου φίλου του και από την αγκαλιά της γυναίκας η οποία τον αγαπά. 
Ένα τέρας του οποίου το τερατωδέστερο γνώρισμα είναι η μοναξιά και η υπαρξιακή του ερήμωση. Ένα τέρας που, πέρα από την πολιτική και την τεχνολογία οι οποίες το απειλούν με αφανισμό -έναν αφανισμό αποκρυσταλλωμένο σε απτή πραγματικότητα- φτάνει στον εσωτερικό διχασμό και στη διαίρεση, αποκτώντας έναν διπλό και οριστικά κατακερματισμένο εαυτό, εγκαταλελειμμένο στον πανικό και στο χάος.

NOVELLA
THE ARTS
FICTION FACTORY
BIOGRAPHY
www.arisgrandmangr.com: Ένας ιστότοπος ως διαρκής αφήγηση.
© Οπτικό υλικό – Κείμενα του ιστοτόπου: Άρης Μαραγκόπουλος. Αναδημοσίευση ή άλλη χρήση μόνο με γραπτό αίτημα εδώ.
© All pictures, photos, videos & texts. Permission to use granted only on written demand